Durum hikayesi (Çehov tarzı hikaye) örneklerinden bazıları şunlardır:
Anton Çehov - "Memur’un Ölümü" . Bir gece, mümeyyiz İvan Dimitriç Çerviakov, tiyatroda aksırarak bir generalin üstünü başını kirletir ve özür dilemek için yanına gider. Ancak general, Çerviakov'a "Defol!" diye bağırır ve Çerviakov, bu olayın ardından evine dönüp kanepeye uzanarak ölür
Sait Faik Abasıyanık - "Alemdağ'da Var Bir Yılan", "Havada Bulut", "Mahalle Kahvesi"
Mahmut Şevket Esendal - "Hava Parası"
Tarık Buğra
Orhan Duru
Leyla Erbil
Durum hikayelerinde, bir olayı değil günlük yaşamın herhangi bir kesitini ele alıp anlatma, serim, düğüm, çözüm gibi bir planlama yapmama, belli bir sonucu olmama, mesaj verme kaygısı taşımama, olaydan çok diyalog ve gözlemlere yer verme, merak ve heyecandan çok, duygu ve hayallere yer verme, okuyucuyu düşündürme, kişilerin kendi doğal ortamlarında hissettirilmesi gibi özellikler bulunur
Hikaye Türleri ve Örnekler: 1. Olay Hikayesi (Maupassant Tarzı): Özellikler: Serim, düğüm ve çözüm planı bulunur, olay bir çatışma veya beklenmedik bir durum etrafında gelişir. Örnekler: Ömer Seyfettin'in "Kaşağı", "Diyet" ve "Pembe İncili Kaftan" hikayeleri. 2. Durum Hikayesi (Çehov Tarzı): Özellikler: Belirgin bir olay örgüsü yoktur, günlük hayatın bir kesiti ele alınır, serim, düğüm ve çözüm planı bulunmaz. Örnekler: Sait Faik Abasıyanık'ın "Semaver", "Lüzumsuz Adam" ve "Son Kuşlar" hikayeleri. 3. Modern Hikaye: Özellikler: Deneysel anlatım teknikleri kullanılır, olay örgüsünden çok bireyin iç dünyasına ve bilinç akışına odaklanır, kesin bir zaman veya mekan olmayabilir. Örnekler: Oğuz Atay'ın "Korkuyu Beklerken" adlı eseri. 4. Geleneksel Türk Hikayesi: Özellikler: Destanlar, mesneviler, halk hikayeleri ve meddah anlatılarından etkilenir, olay örgüsü belirgindir ve anlatım öğüt verici veya kahramanlık temalarını içerir. Ek Örnekler: Durum Hikayesi: Anton Çehov (dünya edebiyatında ilk temsilci). Modern Hikaye: Franz Kafka (bu türün güçlü temsilcilerinden).
Anı ve hikaye arasındaki bazı farklar şunlardır: Gerçeklik Unsuru: Anı: Gerçek hayatta yaşanmış olayları yansıtır. Hikaye: Genellikle kurguya dayanır, gerçek olaylardan ilham alsa da tamamen yazarın hayal gücüne bağlıdır. Anlatım Biçimi: Anı: Yazarın kendi yaşamından veya tanık olduğu olayları, birinci kişi ağzından anlatır. Hikaye: Anlatıcı, yazarın seçimine bağlı olarak değişebilir; üçüncü tekil şahıs veya bir karakterin ağzından anlatılabilir. Olayların Sunumu: Anı: Belirli bir zaman dilimine ve kişisel deneyimlere bağlı olarak yazılır. Hikaye: Olaylar genellikle bir başlangıç, gelişme ve sonuç dizilimi içinde sunulur. Uzunluk ve Detay: Anı: Genellikle detaylı anlatımlara yer verir ve kapsamlı olabilir. Hikaye: Genellikle daha kısa ve özdür, bir veya birkaç kilit olaya odaklanır.
Durum ve olay arasındaki fark, edebiyattaki hikaye türleriyle ilişkilidir: Olay Hikayesi: Belirli bir olayın, çatışmanın ve gelişimin anlatılmasıdır. Serim, düğüm ve çözüm bölümleri bulunur. Merak unsuru ön plandadır. Mekanların kişi üzerindeki etkileri üzerinde durulur. Durum Hikayesi: Belirli bir zamanda ve mekânda yaşanan bir durumun, karakterlerin duygu ve düşüncelerinin anlatılmasıdır. Olay örgüsüne pek rastlanmaz. Merak unsuru ön planda değildir. Zaman ve mekân detayları genellikle ön plana çıkmaz.
Durum hikâyesinin ilk örneği, Rus yazar Anton Çehov tarafından verilmiştir.
Olay ve durum hikayesi unsurları: Olay Hikayesi (Maupassant Tarzı): Olay: Belirli bir olay örgüsü ve merak unsuru ön plandadır. Karakter: Genellikle ana karakterin başından geçen bir olay anlatılır ve onun yaşadığı değişim vurgulanır. Mekan ve Zaman: Nettir, olayın geçtiği ortam sadece bir arka plan görevi görebilir. Anlatıcı: Olaylar, kişi, yer, zaman ögelerine dikkat edilerek okuyucuya tüm çıplaklığıyla aktarılır. Durum Hikayesi (Çehov Tarzı): Olay: Belirgin bir olay örgüsü yerine, bir anı, ruh hali veya yaşamın sıradan bir kesiti anlatılır. Karakter: Karakterlerin iç dünyası ve duyguları ön plandadır. Mekan ve Zaman: Genellikle belirsizdir, olayın geçtiği ortam sadece bir arka plan görevi görebilir. Anlatıcı: Okuyucu, olayın devamını hayal edebilir veya hikayeyi kendi bakış açısına göre tamamlayabilir.
Hikayelerin amacı, okuyucuya bir olay, duygu veya düşünceyi kısa ve etkili bir şekilde aktarmaktır. Hikayelerin diğer amaçları şunlardır: Okuyucunun hayal gücünü geliştirmek. Empati kurmasını sağlamak. Farklı bakış açıları kazandırmak. Eğlendirmek. İlham vermek. Merak uyandırmak. Bilgi vermek. Hikayeler, gerçek olaylara dayanabileceği gibi tamamen kurgu da olabilir.
Hayır, hikaye ve öykü aynı şey değildir. Hikaye, Arapça kökenli bir kelime olup, sözlü gelenekten gelen ve anonim olan anlatıları ifade eder. Öykü ise, "taklit, özenme" anlamına gelen "öykünmek" kelimesinden türemiştir ve modern anlatının bir türü olarak, hakikati yeniden tasarlamayı içerir. Türk Dil Kurumu'na göre bu iki kelime eş anlamlı olarak gösterilse de, kullanım yerleri ve kökenleri bakımından farklılıklar bulunmaktadır.
SON YAZILAR
