Büyük kan dolaşımı beş aşamadan oluşur :
Dolaşım sisteminde iki ana damar bulunur: 1. Aort: Sol ventrikülden çıkan ve kanı tüm vücut dokularına dağıtan ana atardamardır. 2. Pulmoner Arter: Oksijenlenmesi için kanı akciğerlere taşıyan damar. Ayrıca, kanı kalbe geri getiren toplardamarlar da dolaşım sisteminin önemli bir parçasıdır.
Büyük kan dolaşımı, akciğerlerde oksijenle dolan kanın kalpten tüm vücuda dağıtıldığı sistemdir. Büyük kan dolaşımının özeti: Başlangıç: Kalbin sol karıncığından başlar. Aort ve Dallar: Temiz kan, aort aracılığıyla tüm vücuda pompalanır. Kılcal Damarlar: Aorttan çıkan kan, daha küçük atardamarlara ve ardından kılcal damarlara geçer. Oksijen ve Besin Dağılımı: Kılcal damarlarda oksijen ve besin maddeleri hücrelere bırakılır. Karbondioksit ve Atık Toplama: Hücrelerden karbondioksit ve atık maddeler toplanır. Toplardamarlar: Kirli kan, toplardamarlar aracılığıyla kalbin sağ kulakçığına geri döner. Bu dolaşım, hücrelerin oksijen ve besin maddeleriyle beslenmesini, atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar.
Kanın akış şeması, büyük kan dolaşımı olarak adlandırılır ve şu şekilde özetlenebilir: 1. Kanın oksijenlenmesi: Sol ventrikülden başlayan süreçte, oksijen açısından zengin kan aort damarına pompalanır. 2. Kan dolaşımı: Aort, vücudun farklı bölgelerine oksijen taşıyan dallar verir ve arterler vasıtasıyla kan dokulara ulaşır. 3. Atık ürünlerin toplanması: Oksijen ve besin maddeleri salındıktan sonra, kan karbondioksit ve diğer atık ürünleri toplar. 4. Kalbe dönüş: Venler aracılığıyla zenginleşen kan, kalbin sağ atriyumuna geri döner ve sağ ventriküle geçerek küçük kan dolaşımına yönlendirilir. Bu sistem, oksijenin dokulara taşınması ve atık ürünlerin vücuttan uzaklaştırılması açısından hayati öneme sahiptir.
Kapalı kan dolaşımı, kanın kalp ve damarlardan oluşan bir sistem içinde vücutta dolaşmasıdır. Kapalı kan dolaşımının özellikleri: Kan damar içinde kalır. Kılcal damarlar sayesinde dokularla madde alışverişi gerçekleşir. Kan akış hızı yüksektir. Kapalı kan dolaşımına sahip canlılar: Toprak solucanı; Ahtapot; Omurgalılar (balıklar, sürüngenler, kuşlar, memeliler).
Büyük ve küçük kan dolaşımının görevleri şunlardır: Büyük Kan Dolaşımı: 1. Oksijen Taşınması: Akciğerlerden alınan oksijenin tüm vücut hücrelerine taşınmasını sağlar. 2. Besin Maddelerinin Dağıtımı: Sindirim sisteminde emilen besin maddelerinin vücut hücrelerine ulaşmasını sağlar. 3. Atık Ürünlerin Toplanması: Hücresel metabolizma sonucu oluşan karbondioksit ve diğer atık maddelerin toplanarak elimine edilmek üzere akciğerlere ve böbreklere taşınmasını sağlar. 4. Hormon Dağıtımı: Endokrin bezler tarafından üretilen hormonların hedef hücrelere ulaşmasını ve fizyolojik süreçleri düzenlemesini sağlar. Küçük Kan Dolaşımı: 1. Oksijen Alma: Kanın akciğerlere ulaştığında alveollerde oksijen almasını ve karbondioksiti bırakmasını sağlar. 2. Karbon Dioksit Atımı: Hücresel metabolizma sonucu oluşan karbondioksitin akciğerlerden dışarı atılmasını sağlar. 3. Kan Basıncı Düzenleme: Akciğerlerdeki kan damarları, kan basıncını düzenleyerek dolaşım sisteminin sağlıklı çalışmasını destekler. 4. pH Dengeleme: Kanın pH seviyesinin dengelenmesine yardımcı olur.
Kan dolaşımı, kalbin ritmik kasılmalarıyla kanın, damarlardan oluşan kapalı bir ağ içerisinde vücudu baştan başa kat ettiği kesintisiz bir yolculuktur. Bu dolaşım, iki ana döngüde gerçekleşir: Küçük kan dolaşımı. Büyük kan dolaşımı.
Büyük dolaşım (sistemik dolaşım), kalp ile vücudun diğer bölümleri arasında gerçekleşir. Bu dolaşımda: Sol karıncıktan temiz kan aort aracılığıyla tüm vücuda pompalanır. Kılcal damarlar aracılığıyla oksijen ve besin maddeleri hücrelere iletilir, hücrelerden karbondioksit ve atık maddeler toplanır. Toplardamarlar (venler) aracılığıyla kirli kan kalbin sağ kulakçığına geri döner.
SON YAZILAR
