Bilgi piramidi (DIKW hiyerarşisi) , bilginin nasıl geliştirilebileceğini ve ham veriden hikmete nasıl ulaşılabileceğini bir piramit metaforu ile özetleyen bir kavramdır
Piramidin basamakları :
Öğrenme Piramidi, eğitim ve öğretim alanında kullanılan, bilginin korunması ve beceri edinilmesi için en etkili stratejileri gösteren kavramsal bir modeldir. Öğrenme Piramidi'nin bazı özellikleri: Yedi farklı öğrenme yöntemi. Aktif ve pasif öğrenme ayrımı. Grup tartışmaları, alıştırmalar ve başkalarına öğretme. Öğrenme Piramidi, ilk olarak eğitim kuramcısı Edgar Dale tarafından geliştirilmiştir. Ayrıca, Duyu Bütünleme Yolu ile Öğrenme Piramidi de bulunmaktadır.
Trofik piramidin en büyük düzeyi, en üst düzeydeki süper avcılardır. Besin piramidinde aşağıdan yukarıya doğru çıkıldıkça birey sayısı azalır, biy kütle azalır, aktarılan enerji azalır ve zehirli madde birikimi artar. En üst düzeyde bulunan süper avcılar, besin ağı içerisinde başka bir tür tarafından besin olarak öldürülmeyen canlılardan oluşur.
Besin zinciri ve besin piramidi arasındaki temel farklar şunlardır: Besin Zinciri: Tanım: Canlıların birbirini yiyerek oluşturdukları zincirdir. Odak: Tekdüze tüketicileri izleyen doğrusal beslenme bağlarını gösterir. Örnek: Otlar - çekirge - karga - yılan - kartal. Besin Piramidi: Tanım: Üreticilerden tüketicilere doğru gidildikçe enerjinin sadece %10'unun bir sonraki basamağa aktarıldığı piramittir. Odak: Her trofik düzeyde bulunan biyokütle ve verimliliği gösterir. Örnek: Besin piramidinin tabanında üreticiler yer alır ve üst basamaklara çıktıkça biyokütle azalır.
Veri bilgi piramidinde en üstte "bilgelik" (wisdom) bulunur.
Bilginin üç kaynağı şunlardır: 1. Akıl (Rasyonalizm). 2. Duyu ve Deneyim (Ampirizm). 3. Sezgi (Entüisyonizm).
Bilgi, bilen varlık (özne) ile bilinen varlık (nesne) arasında kurulan ilişkiden doğan ürüne verilen addır. Bilginin tanımı, kullanıldığı alan ve bakış açılarına göre değişiklik göstermektedir. Bazı bilgi türleri: gündelik bilgi; teknik bilgi; sanat bilgisi; bilimsel bilgi; felsefi bilgi; dini bilgi.
Bilgi basamakları, Benjamin Bloom tarafından açıklanan ve bireyin bilgiyi işlemesine odaklanan bilişsel alan basamaklarıdır. Bu basamaklar şunlardır: 1. Bilgi Basamağı: Temel kavramların, ilkelerin, olayların, terimlerin, yöntemlerin bilinmesi, tanınması, hatırlanması ve ezbere söylenmesi. 2. Kavrama Basamağı: Bilginin özümsenmesi, organize edilmesi, kendi cümleleriyle ifade edilmesi, örnek verilmesi ve açıklanması. 3. Uygulama Basamağı: Elde edilen bilgilerin yeni durumlarda uygulanması, işlemlerin yapılması, hesaplanması ve somut olarak yapılıp gösterilmesi. 4. Analiz Basamağı: Farklı olayların kıyaslanması, ayrıştırılması ve ilişkilendirilmesi. 5. Sentez Basamağı: Öğelerin, parçaların belirli ilişki ve kurallara göre birleştirilip yeni bir bütün oluşturulması. 6. Değerlendirme Basamağı: Bir ürünün, bir görüşün iç ve dış ölçütlere göre eleştirilmesi, takdir edilmesi, sonuç çıkarılması ve yargılanması.
SON YAZILAR
